على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3558
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
نعل منقلة : كفش در پى شده . منقلة ( monaqqalat ) و ( monaqqelat ) ا . ع . شكستگى سر كه بپرده بالاى استخوان و يا به استخوان رسيده باشد . منقلع ( monqa'e ' ) ص . ع . از بن بركنده شده . منقله ( monqole ) ا . پ . انگشت دان و زغالدان . منقمح ( monqameh ) ص . ع . شتر سر برداشته و باز مانده از آب خوردن . منقمس ( monqames ) ص . ع . در آب فرو رفته . و ستار فرو شده . منقمع ( monqame ' ) ص . ع . ذليل و خوار و حقير . و آنكه بپنهانى به خانه در مىآيد . منقوب ( manqub ) ص . ع . سوراخ شده و تهى و ميان كاواك و كنده شده . و مبتلاى بجرب و گرى . منقود ( manqud ) ص . ع . پول نقد و حاضر و آماده . منقور ( manqur ) ص . ع . نهى كرده شده و خالى كرده و سوراخ شده . منقوز ( manquz ) و منقوزة ( manquzat ) ص . ع . گوسپند گرفتار بيمارى نقاز . منقوش ( manquc ) ص . ع . نگاشته . و خوشه خرماى رسيده خارزده . منقوش ( manquc ) ص . پ . مأخوذ از تازى - نقش و نگار كرده شده و نقاشى شده و داراى تصاوير و رنگهاى گوناگون . و زر دوزى شده . منقوشة ( manqucat ) ا . ع . شكستگى كه استخوان ريزه از وى بيرون كشند . منقوص ( manqus ) ص . ع . كم كرده شده . و آنكه در وى نقصان واقع شود . و از اجزاى عروض : آنكه عصب و كف پذيرفته باشد . منقوض ( manquz ) ص . ع . تاب باز كرده شده . و خراب و ويران كرده شده . منقوط ( manqut ) ص . ع . كتاب منقوط : كتاب نقطه گذاشته شده . منقوط ( manqut ) و منقوطه ( manqute ) ص . پ . مأخوذ از تازى - هر حرفى از حروف الفبا كه داراى نقطه باشد . منقوع ( manqu ' ) ص . پ . مأخوذ از تازى - آغشته و خيسانيده . منقوف ( manquf ) ص . ع . حنظل كفانيده و شكافته شده . و جذع منقوف : تنه درخت ديوچه خورده . منقوف ( manquf ) ا . ع . مرد باريك اندام كم گوشت و مرد لاغر رخسار زرد . و شتر نر كه دو رگ گردن وى خفيف و سبك باشد . و سست و ضعيف . منقوفتان ( manqufat ne ) ص . ع . عينان منقوفتان : دو چشم سرخ . منقول ( manqul ) و منقولة ( manqulat ) ص . ع . نقل كرده شده و جابجا كرده شده . منقول ( manqul ) ص . پ . مأخوذ از تازى - نقل شده و حكايت شده و خبر داده شده و روايت شده . و از روى چيزى برداشته شده و نوشته شده . و مال و دولتى كه قابل حركت و جابجا شدن باشد . و نيز منقول ضد معقول : يعنى مطلبى كه از ديگرى روايت شود بدون آنكه در آن تعقلى كرده باشند . منقولات ( manqul t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - چيزهاى روايت شده و نقل شده و اخبار و احاديث ديگران و مطالب تاريخى و متعلق بتاريخ . و مال و دولتى كه قابل حركت و جابجا شدن باشد . منقوله ( manqule ) ص . پ . مأخوذ از تازى - منقول . منقه ( monqeh ) ص . ع . برخاسته از بيمارى و داراى نقاهت . منقهل ( monqahel ) ص . ع . سست گرديده و افتاده . منقى ( monqi ) ص . ع . فربه . و آنكه استخوانهاى وى داراى مغز باشد . و آنكه برمىگزيند . منقى ( monaqqi ) ص . ع . پاك كرده شده . منقى ( monaqqi ) ص . ع . آنكه پاك مىكند . منكب ( mankeb ) ا . ع . آنجايى كه استخوان كتف با سر استخوان باز و متصل مىگردد ، و مذكر آيد . و كرانه هر چيزى . و زمين بلند . و نقيب قوم و ياريگر قوم . ج : مناكب . منكب ( monkabb ) ص . ع . بر روى در افتاده و سرنگون . منكتة ( monakketat ) ص . ع . رطبة منكتة : رطب تازه رسيده و آغاز شده در رسيده شدن . منكثب ( monkaseb ) ص . ع . ريگ توده شده و فراهم آمده و ريخته شده در چيزى . منكدر ( monkader ) ا - ص . ع . شتافته و نيگ دويده . و فرو ريخته و فرود آمده . و ستاره فرود آمده . و طريق لمنكدر : راهى از يمامه بسوى مكه . و نيز منكدر : نام شخصى . و نام اسبى . منكر ( monkar ) ص . ع . رجل منكر : مرد زيرك و صاحب راى نيكو . ج : مناكير .